Reacties bestuurders

Leeuwarder Courant 3 sept. 2005 

Reacties bestuurders sterken racisten.

Ze zal vast ook geen lieverdje zijn, die Marjanne uit Buitenpost. Als je zestien bent hoor je ook geen lieverdje te zijn. Maar vanwege je huidskleur bleekmiddel over je heen krijgen, met de bijtende woorden “ik zal je wel witwassen, dan kun je bleken” - dat verdient niemand. Hier is, in in de woorden van Rimmer Mulder, sprake van “overholen racisme”. Maar daar kan verschillend over gedacht worden. Blijkbaar.

In Trouw van afgelopen donderdag spreekt burgemeester Louis Lyklema van “een opgeblazen incident” en een politiewoordvoerder zegt dat de verdachte niet besefte welke gevolgen zijn actie zou kunnen hebben: “Hij liet zich meeslepen door het gescheld en wilde iets doen om er bij te horen”. En in de LC verklaart politiewoordvoerder Peter Boomsma dat er bij de verdachte geen sprake was van serieuze racistische motieven. De man zou bovendien beperkte verstandelijke vermogens hebben.

Om al die redenen wordt de verdachte geen racisme ten laste gelegd. En dat is verbijsterend. Want is een kenmerk van racisme nou juist niet dat het je vermogens beperkt ? Je zit niet goed in je vel en gunt anderen daarom geen plek onder de zon, je hebt weinig zelfkennis en denkt daarom dat je beter bent en meer rechten hebt dan anderen. En hebben racistische bewegingen niet altijd veel mensen getrokken die zich lieten meeslepen door gescheld en om er bij te horen?

De verdachte is ongetwijfeld geen racist. Maar zijn daad is puur racistisch. En wie dat ontkent, levert munitie voor machogedrag bij jongeren.

Waarom zijn instanties zo bang de dingen bij de naam te noemen als het om discriminatie gaat? Misschien omdat we allemaal wel eens discrimeren, omdat niemand vrij is van vooroordelen? Omdat tegenwoordig alles gezegd mag worden, ook al is het kwetsend voor donkere mensen? Omdat stoer optreden trendy is en mededogen niet scoort?

Mensen als burgemeester Dales en minister Verdonk blinken daar in uit. Als Dales spreekt over rotkinderen van Antillaanse komaf, en dus geen onderscheid maakt tussen het kind en zijn gedrag, dan klinkt dat lekker kinky en krachtdadig, maar het is geen enkele bijdrage aan de oplossing van de crimininaliteit onder jongeren. Sterker: het bevordert het denken in termen van ”wij” en ”zij”.

En als mevrouw Verdonk beweert dat zij nog nooit een geval van rassendiscriminatie op de arbeidsmarkt heeft gezien, dan provoceert ze en bevordert vooroordelen. Als ze dan vervolgens wel een rapport onder ogen krijgt waaruit blijkt dat iemand met een Nederlandse achternaam veel eerder een baan krijgt dan iemand van Marokkaanse komaf, en ze heeft niet de moed en het fatsoen om haar excuses aan te bieden… dan is ze niet geschikt voor het ministerschap.

De harde opstelling van Dales en Verdonk en de verdoezelende houding van Lycklema en de politie versterken elkaar. Ze bevorderen een klimaat dat ijskoud is voor mensen met een donkere huidskleur en maken de weg vrij voor racistisch gedrag. Want als de minister het zegt, en de burgemeester ook, en de politie doet niks… dan heeft een racist de wind in de zeilen en staat het slachtoffer in de kou.

Marjanne reageerde nuchter. Voor veel Friezen hét bewijs dat ze goed geïntegreerd is. Maar wat als ze bleekmiddel in de ogen had gekregen? Fantastisch was het dat vriendinnen naast haar stonden en haar aanmoedigden aangifte te doen.

Er is geen eenvoudig (bleek)middel tegen zwart-wit-denken. Vooroordelen bestrijden is niet simpel. Maar op veel Friese scholen wordt daar serieus werk van gemaakt, met lessen over discriminatie en trainingen tegen pesten. Maar misschien wordt het (ook) tijd voor bijles voor ouderen. Want racisme bij jongeren kunnen we alleen tegengaan wanneer ook volwassenen ophouden met generaliseren, stoer gepraat en gladstrijken.

In Jorwert ging gisteravond “Cabaret” in premiere. Leerzaam voor iedereen die de werkelijkheid niet onder ogen wil zien en liever wegkijkt bij geweld. En in de túnpreek, morgenochtend staat hetzelfde thema centraal. Mooie momenten voor bezinning, voor burgemeesters en andere gezagdragers die de weg kwijt zijn.

Ate de Jong
Centrum Tûmba