Gaan we eindelijk weer normaal doen?

Friesch Dagblad, 18 oktober 2008 
Ate de Jong, Tûmba

Gaan we eindelijk weer normaal doen?

Hoera! Kamerleden zijn het gescheld van Wilders beu en vinden dat voorzitter Verbeet hem moet aanpakken. "Normaal" is een vreselijk, want al te vaak onderdrukkend woord, maar toch: gaan we in dit land eindelijk weer eens normaal doen? Zelf blijven nadenken, positie kiezen en zeggen: tot zover en niet verder? Beschaafde Wittemannnen net zo goed als Wilders-aanhangers en andere voetbalsupporters? Want de gemakzucht, lusteloosheid en gebrek aan moed en de daarmee gepaard gaande holle retoriek nemen belachelijke vormen aan.

Drie voorbeelden die ogenschijnlijk weinig, maar in de kern alles met elkaar te maken hebben.

Foppe met z'n jonge honden hadden ons allemaal enthousiast gemaakt. In de aanloop stierf het publiek in het Heerenveen stadion 26 doden tijdens even veel penaly's. In China bleef tot het laatst toe alles mogelijk. Maar wat gebeurde er toen Nederland achter raakte. Het publiek zakte onderuit. Het publiek zakte onderuit!. Nooit gehoord van de twaalfde man zeker, men kwam om vermaakt te worden.

In de Tweede Kamer staat een demagoog haat te zaaien. Van een volksvertegenwoordiger mag verwacht worden dat hij argumenten aandraagt, daar wordt hij met een salaris van € 100.000 riant voor betaald. Draagt hij geen argumenten aan, maar scheldt hij alleen maar, wat let de Kamervoorzitter hem het woord te ontnemen of van het debat uit te sluiten? Hopelijk verandert er binnenkort iets, maar tot nu toe reageerde de Kamer machteloos.

Vergelijk die houding eens met het optreden van Denise Kregel, dochter van een van de brandweermannen die vorig jaar zijn omgekomen tijdens een brand in scheepswerf Beuving in de Punt. De brand was onstaan door geknoei van eigenaar Beuving met elektricteitsstoppen. De eigenaar zat daarvoor in de gevangenis. Denise bepleitte zijn vrijlating want zij is er van overtuigd dat Beuving nooit de opzet heeft gehad mensen om het leven te brengen. Met alle begrip voor andere reacties van nabestaanden, ik vond het een fantastische reactie: logisch, helder en vol mededogen.
Zo niet Paul Witteman. Toen Denise zei dat ze hoopte dat mensen zouden leren van de afschuwelijke fout van Beuving, zei Witteman: "Jawel, maar het zou voor de hand hebben gelegen dat jij als dochter van een van de slachtoffers hem daarop zou aanspreken".
Maar Denis reageerde glashelder: "Nee, nee. Hij heeft het nooit gedaan om mensen te laten omkomen. Zo zie ik dat dus ook helemaal niet" (...) "Er zijn drie mensen op zijn erf omgekomen. Hij is al genoeg gestraft".

De overeenkomst tussen het voetbalpubliek, de Tweede Kamerleden en Paul Witteman: ze gaan niet uit van de eigen verantwoordelijk, handelen niet vanuit hun hart en kiezen geen positie.

Gelukkig wordt de tijdgeest niet in de Tweede Kamer of bij Pauw en Witteman bepaald. Veel mensen handelen vanuit hun hart, juist in het diepst van persoonlijke crises. Als tegenwicht ook drie voorbeelden, van het Friese platteland.

Voor de Leeuwarder rechtbank speelde onlangs een zaak waarin de nabestaanden dezelfde compassie opbrachten als Denise Kregel. Ze hadden hun zoon verloren bij een verkeersongeval. Tijdens de rechtzitting kregen ze het woord en legden een indrukwekkende verklaring af. Ze namen het op voor de verdachte en diens familie. "Beide families hebben levenslang. Er hoeft niets meer bij".

In eigen omgeving heb ik het ook meegemaakt. Door een fout van een heftruckbestuurder raakte een jonge man onder een muur. Hij was op slag dood. De familie zat ‘s avonds radeloos bij elkaar, maar bedacht desondanks dat de familie van de veroorzaker net zo verslagen rond de tafel zou zitten. Ze maakten contact en de volgende dag deelden beide families hun verdriet.

In Fryslân zijn verhoudingsgwijs heel veel mensen aktief die groepen steunen in Afrika en Oost Europa. Een aardappelproject in Oost Europa dreigde te bezwijken doordat de leider van het project corrupt was. Toen stond de Friese wereldburgers voor de keuze: stoppen en elders opnieuw beginnen of positie kiezen, het conflict aangaan, leren van de ervaringen, schoon schip maken en trouw blijven aan goedwillende mensen uit het project. De groep neigde in eerste instantie naar de eerste, gemakkelijke optie, maar koos uiteindelijk voor de tweede.

Trouw aan je eigen hoofd en hart, niet te grote strikken dragen en dito woorden gebruiken, elkaar aanspreken maar met een goede toon, en eerder vertrouwen in de zachte krachten dan in harde holle retoriek, nooit kleurenblind worden, maar wel op tijd positie kiezen en dan maar even zwart-wit denken - dat is wat ik versta onder: normaal doen.

Ik idealiseer het platteland - met z'n roddel, achterklap, sociale controle - niet, en toch heb ik het gevoel dat de verandering daar zal beginnen. Of misschien al is begonnen. Mede dankzij een film, die zich ook op het platteland, maar dan in Zweden, afspeelt. Fryslân is plat gegaan voor de fantastische film As it is in heaven over een Zweeds dorp waarin een koor op zoek gaat naar de goede toon. Op het moment dat de koorleden hun eigen toon hebben gevonden, verandert er van alles in het dorp. Mensen komen in verzet tegen de verstikkende en toedekkende dorpscultuur. Het filmhuis in Leeuwarden was maandenlang avond aan avond uitverkocht en toen As it is in heaven ook nog in Jorwert als openluchtspel gespeeld werd, liep het weer storm.

Hopelijk gaat deze Zweeds-Friese bries ook in de kamer waaien. En schelden doet Wilders voortaan maar langs de lijn bij een voetbalveld. Daar moet je er voor betalen.