De vis wordt duur betaald

Column Harry Prins in "Yn", regioblad voor lifstyle & landleven, oktober 2008

Ergens in de negende eeuw valt die fatale beslissing. Gelovigen mochten op vrijdag geen vlees meer eten, stelde paus Nicolaas I. Volgens antropoloog Brian Fagan leidde het pauselijk besluit tot een groeiende vraag naar vis - overigens een gerecht dat door veel christenen al op vrijdag geserveerd werd vanwege de verwijzing naar het leven van Jezus, het beroep van een aantal van zijn discipelen en de christelijke symboliek. Fagan schrijft in zijn boek Fish on Friday: Feasting, Fasting and the Discovery of the New World dat de vraag naar zeevoedsel vissers stimuleerde op zoek te gaan naar nieuwe visgronden. Misschien dat hun tochten, waarbij ze voortdurend de horizon verlegden, Christopher Columbus in 1492 inspireerde zijn tocht westwaarts over de Atlantische Oceaan te maken, schrijft Fagan. Bewijs hiervoor is niet meer te leveren. De gevolgen waren uiteindelijk dramatisch. Zeker voor alles dat onder de waterspiegel leefde.

In de 21ste eeuw is het niet langer de katholieke kerk die het nuttigen van vlees aan de orde stelt. Onlangs riep de Verenigde Naties op de vleesconsumptie in westerse landen drastich te verminderen. Rajendra Pachuari, voorzitter van het VN-panel Klimaatverandering, ziet het eten van vlees als een bedreiging voor het opwarmende klimaat en stelt daarom voor een dag per week geen vlees te eten. Dan maar weer vis?
De Nederlandse overheid is van mening dat wij te weinig vis eten. Spanjaarden bijvoorbeeld eten jaarlijks zeven maal meer vis en Japanners maar liefst twintig keer meer als wij. Vis is gezond, meldt het Voedingsbureau. Daarom zouden Nederlanders tweemaal per week de onverzadige vetzuurpakketjes moeten consumeren. Maar is die oproep wel zo gezond voor de vis?

De Amerikaanse journalist Bruce Knecht beschrijft in zijn boek Beet hoe de wereldzeeën leeggeroofd worden. Tonijn, zwaardvis en kabeljauw zijn bijna uitgestorven. Dus vist de industriële visserij nu op ijsheek, die in de diepe wateren bij Antarctica leven. Met duizenden tegelijk verdwijnen de dieren in de varende vrieskisten en komen in dozen met het etiket ‘ingevroren zeevis' aan land. De westerse wijze van voedselverbouw en voedselconsumptie roept steeds meer vragen én problemen op. Het blijft een duivels dilemma: vlees noch vis.